Zastosowania MRI - Oczami Elektroradiologa

Neurologia i neurochirurgia

Stwardnienie rozsiane (SM)

MRI jest złotym standardem diagnozowania i monitorowania SM. Kryteria McDonalda (2017) opierają się wyłącznie na MRI (rozproszenie w czasie i przestrzeni).

FLAIR - plaki periventrikularnie (przy rogach), juxtakortykalnie, w pniu mózgu, móżdżku (≥3 mm)
T1+Gd - aktywne plaki wzmacniają się przez 4-6 tygodni (otwarte BBB)
T1 "black holes" - stare zniszczone plaki (hipodens T1 = trwały ubytek aksonalny)
DWI - wczesna aktywność; DTI - traktografia białostanów

MRI rdzenia kręgowego (sagittal, axial) - zmiany rdzeniowe w 85% pacjentów z SM.

Udar mózgu (stroke)

MRI jest czulsze niż TK dla udaru niedokrwiennego, szczególnie <6h i tylna jama (pień, móżdżek).

DWI+ / FLAIR- = ostry udar <4,5h → okno trombolizy!
DWI+ / FLAIR+ = udar >4,5h
DWI "wake-up stroke" (nieznany czas) → FLAIR mismatch jako surrogate marker
MRA kół Willisa - okluzja tętnicy (trombektomia?)
DSC-MRI perfuzja - penumbra vs rdzeń niedokrwienny (mismatch)
SWI - mikrobleedy (ryzyko hemorrhagicznej transformacji)

Guzy mózgu

MRI z kontrastem Gd jest podstawą diagnostyki, planowania neurochirurgii i monitorowania leczenia guzów OUN.

T1+Gd - wzmocnienie z przełamaniem BBB (glejak, przerzut, opon, lymphoma)
T2/FLAIR - obrzęk perifocalny, naciek
DWI - glejak vs absces (ropień jasny DWI!), lymphoma (restrykcja)
MRS: Cho/NAA ↑ w guzie (wysoka komórkowość), Lac w niedotlenieniu
ASL perfuzja - CBF (rCBF ↑ w glejaku), różnicowanie radionecrosis vs wznowa
Traktografia DTI - planowanie neurochirurgii (drogi korowo-rdzeniowe)

Klasyfikacja WHO CNS 2021 uwzględnia markery molekularne (IDH mutacja, 1p/19q kodeletion) obok MRI.

Kręgosłup i ortopedia

Kręgosłup - dyski i rdzeń

MRI jest metodą z wyboru w chorobach kręgosłupa - jedyna pozwalająca na ocenę rdzenia, korzeni nerwowych i dysków jednocześnie bez promieniowania.

Przepuklina dysku: T2 sag (ciemnienie dysku = dehydratacja), T2 ax (ucisk korzenia, ligamentum flavum), T1 sag (anatomia kostna)
Stenoza kanału: T2 ax - zmniejszenie wolnej przestrzeni PMR wokół rdzenia (biały sygnał), płyn PMR w kaudalnym worku oponowym
Spondylodiscitis: STIR sag (obrzęk szpiku sąsiednich kręgów), T1+Gd (wzmocnienie krążka i kość)
Przerzuty: STIR (hiperintensja szpiku = infiltracja), T1 (hipodens - nowotwór zastępuje żółty szpik)
Myelopatia rdzeniowa: T2 rdzenia - hiperintensja śródrdzeniowa (przewlekłe uszkodzenie)

Stawy - kolano, bark, biodro

MRI jest złotym standardem diagnostyki stawów - doskonała ocena chrząstki, więzadeł, łąkotek, ścięgien bez promieniowania.

Kolano:

PD fat-sat - łąkotki (łzy, degeneracja Grade I-III), chrząstka (defekty Outerbridge I-IV)
T2 fat-sat - więzadło ACL/PCL (zerwanie = brak ciągłości, hiperintensja), obrzęk kości (bone bruise)
3D DESS/VIBE - chrząstka 3D, dokładna mapa ubytków

Bark (ramię):

PD fat-sat - mankiet rotatorów (nadd, podł, podłopatkowy): zerwanie pełne/niepełne
MR-arthrografia (Gd i.a.) - labrum (SLAP, Bankart), rozerwanie torebki

Biodro: MRI dla awaskularnej martwicy głowy kości udowej (AVN, Ficat I-IV), zmęczeniowe złamania szyjki kości udowej, konfikt femoroacetabularny (FAI).

Kardiologia i jama brzuszna

CMR - kardiologiczny MRI

Cardiac MRI = złoty standard oceny funkcji komory, masy mięśniowej i żywotności miokardium. Bez promieniowania, bez okna akustycznego jak ECHO.

Cine SSFP: Dynamiczne sekwencje serca (25-50 faz/cykl EKG) - objętość, EF, masa LV/RV
LGE (Late Gadolinium Enhancement): Gd 10-15 min po podaniu - blizna po MI (subendokardialny lub transmural), kardiomiopatia (midwall, subepikardialny wzorzec nieischemiczny)
T1 mapping / T2 mapping: Rozlane włóknienie (ECV extracellular volume), zapalenie mięśnia sercowego (myocarditis)
Stress CMR: Perfuzja mięśnia przy adenozynie - niedokrwienie (hipoperfuzja)

mpMRI prostaty (PI-RADS)

Multi-parametric MRI prostaty - rewolucja w diagnostyce raka prostaty. Wskazania: podwyższone PSA, podejrzenie raka, aktywny nadzór, planowanie biopsji fuzyjnej.

T2W HR: Anatomia stref (obwodowa PZ, centralna CZ, strefa przejściowa TZ), hiperintensja = gruczoł prawidłowy
DWI + ADC: Rak = hipodens ADC <900 μm²/s (w PZ); niskie ADC = wysoka komórkowość = złośliwość
DCE: Szybkie wzmocnienie i odpływ Gd (wash-in/wash-out) = neoangiogeneza raka
PI-RADS 1-5: 5 = wysoce podejrzany (biopsja celowana). Fuzja MRI-USG do biopsji - 2× wyższa detekcja klinicznie istotnego raka vs biopsja losowa

Wątroba, trzustka, MRCP

MRI wątroby (Gd-EOB = Primovist):

T1 Dixon (in/out phase): tłuszcz wewnątrzkomorowy (NAFLD, gruczolak), sygnał Fe
DWI: ogniska wątroby (mts: restrykcja), HCC (restrykcja + arterial wash-in)
Faza wątrobowo-specyficzna (20 min po Primovist): HCC (ciemny) vs hyperplasia (jasna)
Kryteria LI-RADS dla HCC w marskości

MRCP: Drogi żółciowe (cholangitis PSC - "ciasna i rozszerzone" drogi żółciowe), kamica przewodu żółciowego, ERCP decyzyjna, planowanie operacji (wariant anatomii dróg żółciowych).

MRI trzustki: IPMN (torbielaki wewnątrzprzewodowe), rak trzustki (T staging), zapalenie trzustki (MRCP - przewód trzustkowy).

MRI vs inne metody obrazowania - przewagi i ograniczenia

Wskazanie | MRI | TK | USG | RTG | Uwagi ---------------------|-----|----|----|-----|------ Udar mózgu <6h | ++ | + | - | - | DWI czulsze niż TK, szczeg. tylna jama Guz mózgu | ++ | + | - | - | MRI nieodzowne w neuroonkologii Stwardnienie rozsiane| +++ | - | - | - | TK nie uwidacznia platek SM Przepuklina dysku | +++ | + | - | ± | MRI złoty standard Łąkotka/ACL | +++ | - | + | - | MRI bez artroskopii diagnostycznej Rak prostaty | +++ | - | + | - | PI-RADS, fuzja MRI-USG Zawał serca (blizna) | ++ | ± | + | - | LGE - złoty standard żywotności Kamica nerkowa PILNA | - | ++ | + | - | TK szybsze i czulsze Kamica żółciowa | + | + | ++ | - | USG/MRCP dla dróg żółciowych