MEP (potencjały ruchowe), SEP (somatosensoryczne), EMG spontaniczne i wyzwalane, BAEP (słuchowe), monitoring nerwu twarzowego - "oczy i uszy" neurochirurga chroniące funkcje neurologiczne podczas operacji
Intraoperative Neurophysiological Monitoring (IONM) to ciągłe lub seryjne monitorowanie funkcji neurologicznych podczas zabiegu operacyjnego. IONM działa jak "alarm przeciwkradzieżowy dla funkcji nerwowych" - gdy chirurg przypadkowo zagraża ważnej drodze nerwowej, IONM natychmiast alarmuje, zanim dojdzie do trwałego uszkodzenia. Neurologia śródoperacyjna działa w parze z neuronavigacją - nawigacja mówi "gdzie anatomicznie jest chirurg", IONM mówi "jak działają drogi nerwowe teraz".
Co mierzy: Integralność korowo-rdzeniowej drogi ruchowej (piramidowej) - od kory ruchowej przez rdzeń kręgowy do mięśni kończyn.
Stymulacja: Elektrody skórne na skórze głowy (nad cortex motoryczny) lub elektrody subkorowe śródoperacyjnie. Impuls elektryczny 200-400 V, 0.5 ms, seria 5-7 pulsów.
Zapis: EMG z mięśni kończyn (tibialis anterior, abductor hallucis, deltoideus, abductor pollicis brevis)
Alert criteria (kliniczne ostrzeżenie):
Zastosowania: Chirurgia kręgosłupa (AVM, guzy), guzy pnia mózgu, resekcja blisko drogi ruchowej, tętniak mózgu (klipsowanie).
Co mierzy: Drogi czuciowe wstępujące - od receptorów skórnych przez rogi tylne rdzenia, wzgórze do kory czuciowej. Sznury tylne rdzenia kręgowego (dorsal columns).
Stymulacja: Elektrody skórne na nerwie obwodowym (n. medianus nadgarstka, n. tibialis posterior w kostce). Małe prądy elektryczne ~15-30 mA.
Zapis: Elektrody korowe (Cz', C3', C4') lub rdzeniowe. Uśrednianie 200-500 stymulacji (mały sygnał, potrzeba odszumiania).
Alert criteria: Spadek amplitudy >50% lub wydłużenie latencji >10%.
Zastosowania: Chirurgia kręgosłupa szyjnego, deformacje kręgosłupa (skolioza - ochrona podczas trakcji), tętniaki kręgosłupa, neurochirurgia rdzenia.
EMG spontaniczne (continuous): Igłowe elektrody w mięśniach zaopatrywanych przez nerwy zagrożone. Ciągły monitorowanie aktywności spontanicznej.
EMG wyzwalane (triggered): Elektryczny impuls przez sondę chirurgiczną lub śrubę pedikularną → odpowiedź EMG w mięśniach korzenia (dermatomal mapping).
Pedicle screw stimulation: Śruba umieszczona w pediule → stymulacja → próg bólu korzenia. Próg >10-12 mA = dobra pozycja; <7 mA = penetracja kory pedikula!
BAEP (Brainstem Auditory Evoked Potentials): Słuchowe potencjały wywołane pnia mózgu. Stymulacja: "kliknięcia" przez słuchawki. Zapis: elektrody EEG na wyrostkach wyrostków sutkowych i Cz.
Fale I-V (nerw słuchowy → jądra pnia mózgu). Ochrona VIII nerwu i pnia podczas resekcji guza kąta mostowo-móżdżkowego (CPA), neurinom akustycznych (Vestibular Schwannoma).
Monitoring nerwu twarzowego (VII): Elektrody igłowe w mięśniach twarzy (orbicularis oculi, oris, mentalis). Stymulacja nerwu sondą elektryczną - identyfikacja nerwu w masie guza (CPA!). EMG spontaniczne jako alarm.
Korelacja anatomiczna: Bezpośrednie stymulowanie nerwu twarzowego przez chirurga + IONM odpowiedź → "mam nerw, mogę preparować". Zachowanie funkcji twarzowej po neurinom.