Elektromiografia jest praktycznym tłumaczeniem pobudliwości nerwu i mięśnia na liczby, krzywe i opis jakościowy.
EMG i ENG mierzą konsekwencje depolaryzacji. W nerwie interesuje nas, jak szybko i jak spójnie fala pobudzenia przechodzi przez włókna. W mięśniu interesuje nas, czy włókna są elektrycznie ciche w spoczynku i jak zachowują się jednostki ruchowe podczas narastającego skurczu.
Najważniejsze jest rozdzielenie dwóch sytuacji: w badaniu przewodnictwa nerwowego stymulator celowo pobudza nerw, a aparat mierzy odpowiedź. W EMG igłowym elektroda rejestruje aktywność z wnętrza mięśnia i nie „leczy prądem”, tylko nasłuchuje sygnałów.
Mięsień i nerw utrzymują gradient jonowy. Pobudzenie zmienia przepuszczalność błony i tworzy falę depolaryzacji.
Neuron ruchowy i unerwiane przez niego włókna mięśniowe tworzą jednostkę, której aktywność zapisuje EMG igłowe.
Czas od bodźca do odpowiedzi mówi o szybkości przewodzenia w badanym odcinku, ale zależy też od temperatury i techniki.
Wielkość odpowiedzi odzwierciedla liczbę skutecznie pobudzonych włókien, dlatego spada w uszkodzeniu aksonalnym.
Elektroda stymulująca podaje krótki bodziec nad nerwem. Elektrody rejestrujące odbierają zsumowaną odpowiedź: w badaniu ruchowym jest to CMAP, czyli złożony potencjał czynnościowy mięśnia, a w badaniu czuciowym SNAP, czyli odpowiedź włókien czuciowych.
Wynik nie jest pojedynczą liczbą. Latencja, amplituda, czas trwania, dyspersja, szybkość przewodzenia i porównanie stron tworzą wzór. W demielinizacji typowo rośnie latencja i spada szybkość przewodzenia; w uszkodzeniu aksonalnym bardziej cierpi amplituda.
Elektroda igłowa ma małe pole odbioru, dzięki czemu widzi aktywność pobliskich włókien mięśniowych. Badający ocenia aktywność przy wkłuciu, spoczynek, minimalny skurcz i skurcz narastający. To cztery różne sytuacje fizjologiczne.
W zdrowym mięśniu po krótkiej aktywności związanej z wkłuciem powinien panować spokój elektryczny. Utrwalone fibrylacje i dodatnie fale ostre sugerują aktywne odnerwienie lub uszkodzenie włókien mięśniowych. Podczas skurczu analizuje się kształt MUAP i rekrutację.
Nerw przewodzi inaczej w zimnej kończynie niż w ogrzanej. Chłód może wydłużać latencje i zwalniać przewodzenie, przez co wynik może wyglądać bardziej patologicznie. Dlatego jakość badania zaczyna się przed pierwszym bodźcem: od ułożenia pacjenta, temperatury, impedancji elektrod i prawidłowego pomiaru odległości.
Równie ważne są ustawienia aparatu. Filtry, czułość, podstawa czasu i lokalizacja elektrod wpływają na kształt odpowiedzi. Dobry opis nie powinien być oderwany od jakości technicznej zapisu.
Ten blok zbiera najważniejsze pojęcia w układzie „co sprawdzić, po co i gdzie łatwo o błąd”. Dzięki temu podstrona działa nie tylko jak artykuł, ale też jak notatka do nauki.
Elektroda stymulująca podaje krótki bodziec nad nerwem. Elektrody rejestrujące odbierają zsumowaną odpowiedź: w badaniu ruchowym jest to CMAP, czyli złożony potencjał czynnościowy mięśnia, a w badaniu czuciowym SNAP, czyli odpowiedź włókien czuciowych.
Elektroda igłowa ma małe pole odbioru, dzięki czemu widzi aktywność pobliskich włókien mięśniowych. Badający ocenia aktywność przy wkłuciu, spoczynek, minimalny skurcz i skurcz narastający. To cztery różne sytuacje fizjologiczne.
Nerw przewodzi inaczej w zimnej kończynie niż w ogrzanej. Chłód może wydłużać latencje i zwalniać przewodzenie, przez co wynik może wyglądać bardziej patologicznie. Dlatego jakość badania zaczyna się przed pierwszym bodźcem: od ułożenia pacjenta, temperatury, impedancji elektrod i prawidłowego pomiaru odległości.
| Parametr | Najprościej | Znaczenie kliniczne |
|---|---|---|
| Latencja | czas od bodźca do początku odpowiedzi | wydłużenie może sugerować zwolnienie przewodzenia lub ucisk |
| Amplituda | wysokość odpowiedzi | spadek często pasuje do utraty aksonów lub mniejszej liczby aktywnych włókien |
| Szybkość przewodzenia | prędkość fali pobudzenia między punktami | silnie spada w procesach demielinizacyjnych |
| Dyspersja | rozciągnięcie odpowiedzi w czasie | świadczy o niesynchronicznym przewodzeniu włókien |
| Rekrutacja | dołączanie kolejnych jednostek ruchowych | uboga w uszkodzeniu neurogennym, wczesna w wielu miopatiach |
Poniższe przykłady nie są gotową diagnozą. To sposób myślenia: od obserwacji przez mechanizm do ostrożnej interpretacji.
W praktyce zwróć uwagę na kontekst: wydłużenie może sugerować zwolnienie przewodzenia lub ucisk. Ten element trzeba zestawić z celem badania, sytuacją pacjenta i resztą rozdziału, bo pojedyncza obserwacja rzadko wystarcza do pewnego wniosku.
W praktyce zwróć uwagę na kontekst: spadek często pasuje do utraty aksonów lub mniejszej liczby aktywnych włókien. Ten element trzeba zestawić z celem badania, sytuacją pacjenta i resztą rozdziału, bo pojedyncza obserwacja rzadko wystarcza do pewnego wniosku.
W praktyce zwróć uwagę na kontekst: silnie spada w procesach demielinizacyjnych. Ten element trzeba zestawić z celem badania, sytuacją pacjenta i resztą rozdziału, bo pojedyncza obserwacja rzadko wystarcza do pewnego wniosku.
W praktyce zwróć uwagę na kontekst: świadczy o niesynchronicznym przewodzeniu włókien. Ten element trzeba zestawić z celem badania, sytuacją pacjenta i resztą rozdziału, bo pojedyncza obserwacja rzadko wystarcza do pewnego wniosku.
W praktyce zwróć uwagę na kontekst: uboga w uszkodzeniu neurogennym, wczesna w wielu miopatiach. Ten element trzeba zestawić z celem badania, sytuacją pacjenta i resztą rozdziału, bo pojedyncza obserwacja rzadko wystarcza do pewnego wniosku.
Najczęstszy błąd w nauce EMG to uczenie się skrótów bez fizjologii. Jeśli rozumiesz, co tworzy latencję, amplitudę i MUAP, opis badania przestaje być tabelą losowych parametrów.
Treść ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Opisuje zasady elektrodiagnostyki w sposób przydatny dla pacjentów, studentów elektroradiologii i osób uczących się pracy w pracowni EMG.